Schrijfregels bij kolom Fonetische uitspraak

Algemeen

Voor de analyse wil je weten welke klanken een kind gezegd heeft, hoe het klinkt en niet hoe je het volgens spellingsregels schrijft. Daarom is er nog een kolom toegevoegd, namelijk Fonetische uitspraak. Bij deze kolom kan er informatie worden toegevoegd over de daadwerkelijke uitspraak van het doelwoord. De kolom Fonetische uitspraak is relevant omdat de Nederlandse spelling nog wel eens afwijkt van de klanken zoals wij die uitspreken. In kolom Fonetische uitspraak schrijf je het woord zoals je het hoort, dit wordt ook wel fonetisch schrift genoemd. Dit hoeft alleen als de uitspraak niet precies hetzelfde is als het doelwoord. Zie hieronder enkele voorbeelden.

Doelwoord	Fonetische uitspraak
douche	doesj
scooter	skoeter
web	wep
circus	sirkus

Als de schrijfwijze van het doelwoord hetzelfde is als de uitspraak, vergelijkt de KAT het doelwoord direct met de uitspraak van het kind. Je hoeft dan niets in te vullen bij kolom Fonetische uitspraak. In de onderstaande tabel staan dit soort woorden: de doelwoorden zijn passend aan de klanken die je hoort. Hierdoor blijft de kolom van de Fonetische uitspraak leeg.

Doelwoord	Fonetische uitspraak
poes
fiets
trap
jas
koe
aap
stoel

Als de uitspraak van het woord anders is dan schrijfwijze, moet je de fonetische uitspraak in de kolom Fonetische uitspraak zetten. Hieronder zie je een tabel met zulke woorden: de uitspraak komt niet overeen met de spelling, dus is de kolom Fonetische uitspraak ook ingevuld met fonetisch schrift.

Doelwoord	Fonetische uitspraak
thuis	tuis
bank	bangk
baby	beeby
citroen	sitroen
ballon	balon
eiland	eilant
zacht	sagt
jongen	jonge

Denk dus goed na over welke klanken/medeklinkers je hoort en schrijf die bij kolom Fonetische uitspraak. De KAT analyseert medeklinkers en geen klinkers. Je hoeft dus alleen de fonetische schrijfwijze toe te passen op medeklinkers (verplichte schrijfwijze). Op klinkers hoef je geen schrijfwijze toe te passen, het mag wel (optionele schrijfwijze).

Het is mogelijk om woorden met en zonder ingevulde uitspraak door elkaar heen te schrijven.

Doelwoord	Fonetische uitspraak
thuis	tuis
fiets
baby	beeby
jas
koe
eiland	eilant
zacht	sagt
jongen	jonge

Stemhebbende en Stemloze Klanken

De KAT maakt geen onderscheid tussen de stemhebbende en stemloze klanken s/z en f/v. Deze klanken worden in de analyse bij elkaar opgeteld in dezelfde kolom. Je ziet bijvoorbeeld s/z 67% goed. In kolom Fonetische uitspraak en in kolom Kind uitspraak maakt het niet uit of je een s/z of een f/v gebruikt.

Doelwoord	Fonetische uitspraak	Valt onder
zacht	sagt	s/z-
zacht	zagt	s/z-
vis	fis	f/v-
vis	vis	f/v-
hard	hart	t

Anders geschreven dan uitgesproken

Schrijven in fonetisch schrift kan in het begin lastig zijn. Bijvoorbeeld bij woorden met een d of t. Woorden met een d en t zijn dikwijls woorden die anders geschreven worden dan hoe je ze hoort. Bijvoorbeeld bij het woord band. Je schrijft een d aan het eind van het woord maar je hoort bij het uitspreken een t. Je schrijft daarom in kolom Fonetische uitspraak bant.

Hieronder volgt een korte oefening met de woorden paard, mond en rood. Kijk naar het plaatje, en bedenk wat de schrijfregels zouden zijn bij kolom Fonetische uitspraak. Als je het correct typt, wordt het tekstvak groen. Weet je het niet zeker, druk dan op het vraagteken.

Stille letters

Soms staan er letters in een woord geschreven, maar worden die niet uitgesproken. Bijvoorbeeld, je schrijft een w, maar je hoort geen w. Bij het woord vrouw is dat het geval. Ook wordt vaak de finale n geschreven, maar niet uitgesproken in het woord. Zoals bijvoorbeeld bij de woorden kussen en zingen. Woorden waarin je een dubbele medeklinker schrijft, bijvoorbeeld in emmer en ballon, schrijf je in kolom Fonetische uitspraak met één medeklinker omdat je er maar één hoort.

Samenvatting

In kolom Fonetische uitspraak schrijf je het woord zoals je het hoort in fonetisch schrift. In het volgende hoofdstuk wordt uitleg gegeven over kolom Kind uitspraak.

Hieronder een oefening. Kijk naar het plaatje en bedenk bij de woorden camping, yoghurt en zwaaien wat de schrijfwijze zou zijn bij kolom Fonetische uitspraak.